Girişimlerin uluslararasılaşma süreçleri, iktisat ve işletme literatüründe uzun yıllardır farklı kuramsal çerçevelerle açıklanmaktadır. Bu yaklaşımlar arasında en yaygın kabul göreni olan Uppsala Aşamalı Uluslararasılaşma Modeli, firmaların dış pazarlara açılmasını kademeli bir öğrenme süreci olarak ele alır. Uppsala modeline göre işletmeler, başlangıçta pazar deneyimi kazanmak amacıyla düzenli ya da düzensiz ihracat faaliyetleri yürütür; zamanla bu faaliyetler derinleşerek hedef ülkede doğrudan üretim yatırımlarına, şubeleşmeye veya yabancı ortaklıklara dönüşür.
Ancak bu kuramsal senaryo, temelde hedef ülkelerin iç pazarlarını ele geçirmeyi ve katma değer üretim süreçlerini de o sınırlara taşımayı amaçlayan bir yapı barındırmaktadır. Proje literatüründe "ticari milliyetçilik" veya "ekonomik milliyetçilik" olarak adlandırılan bu durum, uluslararasılaşma süreci boyunca yaratılan katma değerin ve elde edilen ekonomik kazanımların ana ülkede bir birikim yaratmasından ziyade, hedef ülke pazarlarında hakimiyet kurmak üzere gerçekleştirilen dış yatırımlarla sonuçlanmasına yol açar. Gelişmekte olan ülkeler ve Türkiye gibi yükselen piyasa ekonomileri için ise sürdürülebilir kalkınmanın temel şartı, yaratılan yerli katma değerin ve döviz kazançlarının ana vatana geri getirilerek yurt içi yatırımları beslemesidir.
Bu teorik yetersizlikten hareketle geliştirilen Dış Ticaret Girişimciliği kavramı, geleneksel uluslararası girişimcilik yaklaşımlarından yapısal ve iktisadi olarak ayrışmaktadır. Geleneksel uluslararası girişimcilik; girişimcinin değer yaratma, kâr elde etme veya büyüme hedefleri doğrultusunda üretim, yatırım ve istihdam faaliyetlerini doğrudan sınır ötesine taşımasını ifade eder. Buna karşın dış ticaret girişimcisi, üretim ve yatırım faaliyetlerini tamamen kendi orijin ülkesinde (Türkiye'de) tutan bir davranış sergiler.
Dış ticaret girişimcisi, yerli sanayi ve KOBİ'ler tarafından üretilen katma değerleri dış satım (ihracat) yoluyla küresel pazarlara ulaştırır. Ancak bu ihracat faaliyetleri sonucunda elde ettiği parasal karşılıkları yurt dışındaki doğrudan yatırımlarda değerlendirmek yerine, tamamen orijin ülkeye getirerek yurt içindeki sabit sermaye yatırımlarına, teknolojik kapasite artışına veya yeni istihdam alanlarına dönüştürmeyi amaçlar. Bu yönüyle dış ticaret girişimciliği, küresel korumacılık rüzgarlarının yeniden estiği günümüz dünyasında, "yüzde yüz yerli" değer üretimi üzerine inşa edilmiş milli bir ekonomik savunma ve sürdürülebilir büyüme modelidir.