Türkiye Cumhuriyeti, makroekonomik istikrarın ve dış ticaret dengesinin korunması amacıyla ihracat odaklı büyüme stratejisini sarsılmaz bir kararlılıkla sürdürmektedir. Bu doğrultuda kamu otoritesi; Ticaret Bakanlığı, Türk Eximbank, KOSGEB, TÜBİTAK, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Kalkınma Ajansları, Türkiye Kalkınma ve Yatırım Bankası, Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) ve İhracatçı Birlikleri gibi çok sayıda kurum ve kuruluş aracılığıyla ihracatı özendirmek ve desteklemek amacıyla geniş bir kurumsal ağ kurmuştur. Bu kurumsal çeşitlilik, teorik olarak her ölçekteki firmanın kendine uygun bir destek aracı bulmasını kolaylaştırmayı amaçlamaktadır.
Ticaret Bakanlığı Devlet Yardımları Rehberi incelendiğinde; şirketlere yönelik destekler, iş birliği kuruluşlarına yönelik destekler, e-ihracata yönelik devlet yardımları, uzak ülkeler stratejisi, hizmet ihracatına yönelik devlet yardımları ve Eximbank/İGE A.Ş. uygulamaları gibi ana başlıklar altında tam 77 farklı destek türü yürürlüktedir. Bu teşvik havuzuna; Dahilde İşleme Rejimi (DİR), Hariçte İşleme Rejimi (HİR), KDV istisnaları, kurumlar vergisi muafiyetleri ve Serbest Bölge imtiyazları (gümrük vergisi muafiyeti, gelir vergisi stopaj desteği, kurumlar vergisi muafiyeti, özel tüketim vergisi muafiyeti, emlak ve damga vergisi muafiyetleri vb.) gibi diğer mali ve idari kolaylıklar da eşlik etmektedir.
Ancak bu kurumsal ve yapısal zenginliğe rağmen, literatürde ve sahadan toplanan verilerde, mevcut teşvik sisteminin etkinliğini sınırlayan çok önemli yapısal problemler ve uyuşmazlıklar tespit edilmiştir. Yapılan bilimsel çalışmaların ortak bulgularına göre, girişimcilerin kamu teşviklerinden yararlanma sürecinde karşılaştıkları temel sorunlar şu şekilde sıralanmaktadır:
Mevzuat ve Prosedürlerin Karmaşıklığı: Teşvik başvuru süreçlerinin aşırı bürokratik olması, istenen evrakların çokluğu ve başvuru adımlarının karmaşık yapısı, özellikle sınırlı yönetsel kapasiteye sahip KOBİ'lerin bu desteklere erişimini engellemektedir.
Kurumsal Dağınıklık: Teşvik sunan uygulayıcı kuruluş sayısının çok fazla olması ve bu kurumlar arasında yeterli entegrasyonun bulunmaması, bilgi kirliliğine ve yetki karmaşasına yol açmaktadır.
Sık Değişen Mevzuat: Teşviklerin ve devlet yardımlarının uygulama usul ve esaslarında sıklıkla yapılan değişiklikler, girişimcilerin uzun vadeli stratejik planlama yapmasını zorlaştırmaktadır.
Büyük Ölçek Odaklılık: Mevcut destek politikası araçlarının, riskli ve yenilikçi yatırımlara imza atan startup'lardan ziyade, halihazırda ölçek ekonomisi avantajına sahip büyük ölçekli işletmelerin üretim ve ihracat süreçlerini desteklemeye daha uygun kurgulanmış olması.
On İkinci Kalkınma Planı'nda hedeflenen ileri teknolojiye dayalı, kaliteli finansmanla desteklenen ve azami istihdam yaratan ihracat modeline ulaşabilmek için, bu aksaklıkların giderilmesi ve teşvik sisteminin girişimci beklentilerine göre revize edilmesi kaçınılmazdır. Bu bağlamda sahanın ve literatürün ortak önerisi; uygulayıcı kuruluş sayılarının düşürülerek teşviklerin tek pencere sisteminde birleştirilmesi, bürokratik prosedürlerin radikal biçimde sadeleştirilmesi, teşvik değişikliklerinin daha seyrek ve öngörülebilir yapılması ve nihayetinde yüksek katma değer üreten dış ticaret girişimcilerine özel esnek finansal destek modüllerinin tasarlanmasıdır.