Bu proje, küreselleşen dünya ekonomisinde Türkiye'nin ihracat odaklı büyüme stratejisine bilimsel ve yenilikçi bir perspektif kazandırmak amacıyla kurulmuş bağımsız bir araştırma ve analiz platformu olarak Dış Ticaret ve Girişimcilik Araştırma Portalı'nı hayata geçirmektedir.
Sakarya Üniversitesi yürütücülüğünde ve TÜBİTAK 3005 Sosyal ve Beşeri Bilimlerde Yenilikçi Çözümler Araştırma Destek Programı kapsamında hayata geçirilen projemiz, multidisipliner bir yaklaşımla uluslararası ticaret, işletme, girişimcilik ve mühendislik disiplinlerini bir araya getirmektedir. Temel misyonumuz; sahadan elde edilen gerçekçi ve nitelikli verilerle, Türkiye'nin ihracat ekosistemini ve kamu teşvik mekanizmalarını daha dinamik, verimli ve katma değerli bir yapıya kavuşturacak sarsılmaz bir bilimsel altyapı sunmaktır.
Türkiye Cumhuriyeti, makroekonomik kalkınma hedefleri doğrultusunda uzun yıllardır ihracat odaklı bir büyüme stratejisi izlemektedir. Ancak yürürlükteki ihracat teşvik araçlarının, küresel rekabette uzun vadeli üstünlük sağlayacak yenilikçi yatırımlardan ziyade, miktar bazlı hacim artışlarına odaklandığı ve ölçek ekonomisine sahip büyük işletmeleri önceliklendirdiği görülmektedir.
Bu durum; başlangıç aşamasında yüksek finansal risk barındıran, yüksek katma değerli ve yenilikçi ürün üreten yeni nesil girişimlerin (startup'lar ve KOBİ'ler) kamu kaynaklarından yeterince faydalanamamasına yol açmaktadır. Bu doğrultuda araştırmamızın temel amaçları şunlardır:
Girişimlerin uluslararasılaşma süreçlerini açıklayan teorileri Türkiye özelinde test ederek; "uluslararası girişimcilik" ile ülkemiz sınırlarında değer üretimini esas alan "dış ticaret girişimciliği" arasındaki yapısal farkları ampirik bulgularla ortaya koymak.
İhracatçılarımızın küresel pazarlarda rekabet gücünü belirleyen kritik finansal, stratejik, yönetsel ve lojistik faktörleri Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleriyle önceliklendirmek.
Sahada faaliyet gösteren ihracatçıların ve alanında uzman karar vericilerin somut beklentilerini saptayarak, mevcut teşvik sistemini On Birinci ve On İkinci Kalkınma Planlarında vurgulanan "Rekabetçi Üretim ve Verimlilik" ekseniyle %100 uyumlu hale getirecek veri tabanını oluşturmaktır.
Modern küresel ticaret, pandemi sonrası tedarik zinciri kırılmaları, yükselen gümrük duvarları ve jeopolitik gerilimler sebebiyle "Yeni Korumacılık" eğilimlerinin ve bölgesel bloklaşmaların etkisi altındadır. Böyle bir dönemde ülkelerin ekonomik sürdürülebilirliğini korumasının yolu, yalnızca dışa açılmak değil; yaratılan katma değerin ve finansal birikimin yurt içinde kalmasını sağlamaktır.
Vizyonumuz, uluslararasılaşma sürecinde katma değerin sınır ötesine sızmasına yol açan geleneksel modeller yerine; üretimi, yatırımı ve istihdamı tamamen kendi orijin ülkesinde (Türkiye'de) tutan Dış Ticaret Girişimciliği anlayışını ulusal bir kalkınma modeli olarak yaygınlaştırmaktır. İhracat gelirlerinin yurt içinde yeni sabit sermaye ve teknoloji yatırımlarına dönüşmesini sağlayan bu yaklaşım, küresel şoklara karşı sarsılmaz bir "milli ekonomik savunma" mekanizması ve sürdürülebilir refah artışı vaat etmektedir.
Araştırmamızın saha çalışması, Türkiye ekonomisinin ve sanayisinin omurgasını oluşturan, İstanbul'un stratejik sınai hinterlandı konumundaki TR42 Doğu Marmara Bölgesi'nde (Kocaeli, Sakarya, Bolu, Düzce, Yalova) yürütülmektedir.
Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) kayıtlarına göre bölgedeki 3.609 aktif ihracatçı arasından kota örneklemesiyle seçilen 192 firma ile nicel; her ilden derinlemesine mülakatlar gerçekleştirilen 25 dış ticaret girişimcisi ile nitel analiz süreçleri yürütülmüştür. Bu sayede elde ettiğimiz analiz sonuçları, doğrudan sahanın ve üreticinin gerçek sesini politika yapıcılara taşıyan en güncel ve en kapsamlı veri tabanını oluşturmaktadır.